सँधैको भन्दा त्यो दिन सबेरै निन्द्राले छोडेको थियो । कुन्नि किन हो ? मनमा बेग्लै किसिमको उमंग छाएको हुन्छ । संधैको भन्दा बेग्लै भाकामा घरको धुरी माथी एकनासले काग कर्राई रहेको थियो । मौसम निकै सफा भएको उपलक्षमा कागले खुसीयाली मनाएको होला भन्ने अन्दाज गरेकी हुन्छु । अस्तीदेखि मौसम गडबडी कारण रातभरि मनसुनी मच्चिईरहेको थियो । झुमझुम झरी परेको रातमा मिठो निन्द्रारामा डुबुल्की मार्न छुट्टै किसिमको आनन्द लाग्छ । त्यस्तै झरी गरेको दिन पनि त्यतिनै मन पर्छ । मन्द बिहानको चिसो हावाले छिस्किनी (चुकुल) लगाउन बिर्सेको हुन्छु । झ्याल खोलेर कसैको शुभ समाचार बोकेर मेरो अस्त ब्यस्त कोठामा प्रबेश गरेजस्तो लाग्यो । तर पातलो लुगाले धान्न नसकेर होला जाडोको महशुस भयो । हतार हतार लुगा मिलाउँदै झ्यालको चुकुल लगाउने सुर के गर्दै थिएँ, अनायसै मेरो दृष्टि झ्याल बाहिर पोखिन पुग्छ । सुरुमा त बाहिरको दृश्य थम्याउनै सकेकी हुँदैन । बिहानको झिसमिसे अध्याँरो त्यसमाथि गहिरो निन्द्राले ब्यूँझेको आँखा मिचमाच पारेर ठहर्याउने प्रयास गर्छु तर जस्ले मलाई एकाएक भ्रममा पारेजस्तो लाग्छ । त्यतिनै बेला झ्याल पुरै खोलेर राम्ररी नियाल्ने सामर्थ्य पनि थिईन र झ्याल बन्द गर्न झन यो मनले मान्दै मानेको थिएन । ऐना हेर्छ् जिङरिङ्ग परेको आफ़्नै कपाल देखेर झस्किन्छु । बाँया आँखामा चिप्रा रहेछ । कता कता लाज लागेको महशुस हुन्छ । फेरि एकचोटी राम्ररी आँखा मिच्दै नियाल्छु जस्लाई थम्याई सकेको हुन्छ । अझै पनि त्यो कल्पना नै नगरेको दृश्य प्रति यो मनले पत्याउन प्रर्यास गरेको हुदैंन । र पनि कता कता मनमा एक किसिमको सोच्दै नसोचेको तरंग र्छाईदिन्छ । जसको कारण जनतन जिउने गरेको दैनिकीमा एक्कासी हलचल ल्याउनूको साथै अतित तिर फर्किन बाध्य बनाई दिन्छ ।
जुन समयमा हामी स्कुले जीबनमा थियौ । कृष्णे उमेरले निकै कान्छो थियो । स्कुल एउटै भए पनि ऊ पांच तह जुनियर थियो । स्कुल जाँदा आऊदा बाटो एउटै पर्दथ्यो । हामी प्रायः संगै हुन्थ्यौ । उ सानो फुच्चे थियो । आक्कल झुक्कल आँखा जुध्ने गर्दथ्यो । उ लाजले भुटुक्कै हुने बानी कता कता मलाई मन पर्थ्यो अतिनै प्यारो लाग्थ्यो । उसको वास्तविक नाम कृष्ण हो तर मैले गाली गरे पनि, माया गरे पनि अथवा जिस्काउँदा काले भन्ने गर्थे । चढ्दो जवानीले भरखर बोली परिवर्तन हुनका लागि धोत्रे स्वर, जुँगा आई नसकेको, तर हेर्दा झट्टै देखिने जुँगाको रेखी भने बसिसकेको, चुसे पनि रगतै आउला जस्तो रातो र कलिलो ओठ, फरफर फर्किदै गरेको हृष्टपुस्ट जिउडाल गहुँगोरो वर्ण त्यही अनुरुप उसको शिलस्वभाव पनि सबैले प्रशंसा गर्न लायकको थियो ।
एक दिनको कुरा हो, संयोगगवस स्कुलबाट र्फकदा ऊ र म मात्रै थियौं । बाटोमाथि लटरम्मै अमला फलेको थियो । हेर त काले अमला ! अं त नी है पूजा दिदीलाई अमला निकै मन पर्छ क्यारे म टिपेर ल्याईदिन्छु भनेर उ रुखमा चढ्दै थियो । मलाई पनि के जंग चल्यो कुन्नि म अमलाको रुखमा चढ्न मात्रै के थालेकी थिए । मैले टेकेको हाँगाको डाली अचानक भाँचियो । एक्कासी ठुलो ढूङ्गामा नराम्रोसंग बज्रिन पुगेछु । टाउकोमा गहिरो चोट लागेको कारण बेहोश भएछु । होस खुल्दा त नाकै फुट्ला जस्तो अस्पतालको नमिठो गन्ध, चकमन्न बातावरणलाई छिचोल्दै गरेको सुकसुक आवाज, न्यानो माया र साहनुभूति मिश्रति पुरुषको हातले मेरो निधारमा सुमसुम्याई रहेको र अस्पतालको बेड्मा स्लाईन पानी लिईरहेको अवस्थामा आफुलाई पाउँछु । मलाई सुमसुम्याउँदै सुकसुकाउने उही काले थियो । सपनामा छु की बिपनामा ? जस्तो अनूभुति भयो । मेरो होश खुलेपछि ऊ शौचालय गएको बेलामा नर्सले रगत धेरै बगेको रहेछ, त्यो भाईको रगत मिल्दो रहेछ । भाईलाई रगत मागेर तपाईको रगत पुर्ति गरिदिएकी छु । नत्र बाँच्ने सम्भावना कम थियो । तर भाईले नभन्नु भन्नु भएको थियो । हाम्रो अस्पतालको नियमअनुसार भन्नै पर्छ, यति भन्दै नर्स अर्को बिरामी भएको वार्डतिर लागिन् । काले शौचालयबाट आएपछि खुशी हुँदै पूजा दिदी ! कस्तो छ अहिले ? भनेर सोधिरहेको हुन्छ । ऊ पनि निकै रोएछ क्यारे आँखा राता राता पारेर सुन्निईरहेको थियो । तर मैले भने उप्रति आक्रोशमिश्रति भाषामा आपत्तिपुर्ण प्रतिक्रिया जनाउछु, किन मलाई यसरी ऋण लगाईस ? आखिर यो सब किन ? तर ऊ मौन थियो । दिदी यो मेरो कर्तब्य हो । अन्यथा नसोचिदिनुस् । बाँकी कुरा पछि गरौंला । अहिले तपाईलाई आरामको आवश्यकता छ । बाबा आमालाई खबर गरिदिएको छु अब केहि समयपछि आईपुग्नु हन्छ, पिर गर्नु पर्दैन, भन्दै एक हातको इशाराले टाटा र अर्को हातले आँसु पुछदै बिदा लिएको दृष्य मेरो मानसपटलबाट अझै ओझेल परेको छैन ।
के गर्ने ? छोरी भएर जन्मेपछि सामाजिक संस्कार अनुसार चल्नु पर्ने । अझै पढ्ने धोको हुँदा हुँदै पनि बिबाह बन्धनमा बाँधिन बाध्य भएकी म एक नारी थिएँ । अस्ति भरखर जस्तो लाग्छ मेरो बिहेमा उसको उपस्थितिले अहम भूमिका खेलेको थियो । मलाई डोलीमा चढाउँदा पूजा दिदी तपाई किन रुनु भएको दूःख पर्यो भने म छँदै छु नि किन पिर गरेको ? भन्दै सान्त्वना दिएको थियो ।
समयले धेरै फन्को मारिसकेको छ र त्यसैमा पनि शताब्दीले नै कोल्टो फेरेको छ । आज कहाँको मान्छे कहाँ पुगिसके । बनपाखामा घाँसदाउरा गर्ने, गाईबस्तु चराउने, हलो कूटोकोदालो गर्ने र गाँउघर ब्यूँझाउने जन्मभूमिका उर्वर युवाशक्तिहरु एकपछि अर्को गर्दै आ-आफ़्नो सक्षमताअनुसार बिदेशतिर हानिने र भौंतारिने क्रममा काले पनि परिबर्तनशील समयको हुरीमा बढारिन बाध्य भएर होला, सुन्थे ऊ पनि बिहे गरेर बिदेश तिर लाग्यो रे । मलाई थाहा थियो उस्ले मलाई चाहान्छ, मनपराउछ तर उमेर हदकै कारण मनको कुरा मनमै लुकाउन बाध्य थियो । बिचरा उसले कहिले काँही अनजानमा केही कुराहरु फुस्काउथ्यो तर मैले बुझ पचाउने अभिनय गर्दै प्रसंग बदलेर निरुत्साहित बनाउने गर्थे ।
हाम्रो समाजले उसको र मेरो उमेर पचाउन लायक र स्बीकारयोग्य थिएन । उ निकै कान्छो थियो । त्यसैले म उप्रति टाढिन चाहान्थे र टाढिए पनि । अचानक ऊस्को आगमनले एकमनले त करिब बिर्सिसकेको अतित बोकेर खाता बसिसकेको घाउ कोट्याउन किन र कहाँबाट बटुवाको भेषमा आयो होला भनेर मनमनै गाली गर्छु, अर्को मनले जा एकछिन भए पनि अंकमाल गर भनेको हुन्छ । तर कसैले देख्लान् कि भन्ने डर पनि लाग्छ । फेरि मेरो यो हालत देखेर उसको मन खिन्न हुने पो हो की ? सुट्केश, ह्याण्ड ब्याग, बिसाएर ऊ भने भित्रबाट कोही निस्कन्छ्न की भनेर आगनको दिलैमा प्रतिक्षा गरिरहेको थियो । बिहानीपखको कलिलो घामले उसको लवाई खवाईलाई निकै तारिफ गरेको आभाष मिल्दथ्यो । क्रिम कलरको कमिज, खैरो कालो अलि अलि बेली भएको सुरुवाल र कालो छालाको जुत्तामा काले निकै खुलेको थियो । लाग्छ बल्ल उसमा लक्का जवान बलेछ । पुर्ण परिपक्वता चढेछ । तर आफु भने उसको दाँजोमा जोश, जाँगर र उमंगरहित ओईलेर र्झन थालेको फूलसरह जिर्ण ढुकढकी मात्रै बाँकी रहेको छ । पूजा दिदी ! भित्र कोही हुनुहुन्छ ? म हो क्या काले कृष्णे ... पूजा दिदी सञ्चै हुनुहुन्छ ? चिरपरिचित तर धेरै समयसम्म नसुनेको स्वरले नराम्रोसंग झस्किन्छु, के के अनाश्यक कुराहरुमा बहकिन पुगेको रहेछु । घामको झुल्का त्यही झयालबाट भित्र पसेर मलाई नै चियाईरहेको पत्तै पाएनछु । किन किन अनायासै एकाएक मुटुले तिब्र गति लिईरहेको हुन्छ । ढोका खोलुकी नखोलु दोधार भएकी हुन्छु । खुम्चिएको गुन्यु मिलाउँदै ठूलो साहसका साथ ढोका खोल्छु । उसले पाउदेखि शिरसम्म नियालिरहेको महसुस गर्छु । उ केही बोल्न सकिरहेको हुदैंन । कहाँबाट यसरी एकाबिहानै आईस ? यत्रा बर्षसम्म कहा थिईस तँ ? अनि कसरी मलाई सम्झिस ? म यहाँ छु भनेर कसरी थाहा पाईस् ? हाल के गर्दैछस ? यहाँ के कामले आईस ? उसले केही बोल्न नपाउदै एकैचोटी धेरै प्रश्नहरु थुपारिछु । मेरो सबै प्रश्नको उत्तर खिस्स हाँसेर तारेजस्तो लाग्यो । गम्भिर मुद्रामा भित्रैदेखि निस्केको उसको नशालु हाँसोले मलाई झन सशंकित पारेको हुन्छ । भन् न काले केही त बोल ? आफ़्नो दुई हात पाईन्टको खल्तीमा घुसार्दै दिदी मलाई बास दिनुहोस न ! भनेर दबिएको स्वरमा ऊ मुख खोल्छ । उसको अनुरोधलाई ठट्टामा उडाऊदैं धत् ...काले बेलुकी आउने पाहुनालाई पो बास दिन्छन् यस्तो एकाबिहानै आउने पाहुनालाई बास दिने चलन छैन । फेरि घुमाउँरो पाराले दिदीको मनमन्दिरमा बास नदिए पनि उ...त्यो छाप्रो खालीरहेछ त्यसैमा भए पनि बास दिए आभारी हुने थिएं । भनेर उही ख्याल उही साँचो भावमा बिनम्रता चर्ढाईरहेको हुन्छ तर अझै मलाई पत्यार लाग्दैन । अनि तेरो घर जानलाई यता त पायक पर्दैन क्यारे ? भनेर फेरि अर्को प्रश्न त्यर्साउँछु । उ झन लाजले रातो हुँदै जुत्ताको चुच्चोले भुंइ कोट्याउन थाल्छ । पिंढीको डिलमा चकटी बिछ्याउँदै बस्ने आग्रह गरें । उसको हाउभाउ र अनुहारले केही भन्न र ब्यक्त गर्न खोजिरहेको आभाष पाईरहेकी हुन्छु । उसको ओठ थरथर्राईरहेको थियो भने ज्रि्रो लरबर्राईरहेको थियो । कुन्नि किन हो आँखा पनि राताराता पारिसकेको थियो । मेरो अन्दाजमा हुन सक्छ गाँठी कुरा खोल्नलाई ठूलो साहस बटुलेको । त्यसैले उसको असहजतालाई खुकुलो पार्दै भन काले तेरो लागि केही सहयोग गर्नु छ भने मबाट संभव भएसम्मका सहयोग गर्न तयार छु । हुन त तैंले लगाएको ऋण चुत्ता गर्न यो जन्ममा अर्समथ छु । तै पनि सकें भने अर्को जन्ममा तँ भन्दा २ बर्षकान्छी भएर जन्मी तेरो भनोभावनाकी रानी बनिदिउँला । के गर्ने यो जन्म यस्तै भो । सक्छस् भने मलाई माफी गर । पूजा दिदी म तपाईलाई माफी दिन आएको हैन सक्नुहन्छ भने दिदी मलाई स्वीकार गर्नुस् । हुन त म तपाईको लागि पक्कै स्वीकारयोग्य छैन र सरासर म आफ़्नो हैसियतबाट सिमा नाघेर मायाको भिख माग्दै छु । दिदी समयले भनुकी भाग्यले कहाँ कहाँ पुर्यायो । के के बनायो । खै भगवानको सहयोगबाट भनुकी चोखो मायाको डोरीले यहाँ सम्म मलाई फेरी दोर्याएर ल्याएको छ ।
अतित कै कुरा गर्नुपर्दा म नौ दश बर्षको थिएहँउला । किन हो कुन्नी तपाईलाई पहिलो चोटी देख्ने बितिक्कै मेरो बालमानसपटलमा एक किसिमको हलचल ल्याएको थियो । गर्दा गर्दा जहाँ तपाईको छत्रछाँया पाउँथे त्यहाँ मेरो लागि रमणीय र रमझम लाग्दथ्यो । त्यस्तै तपाईको अनुपस्थितिमा आफुलाई एक्लो र नरमाईलो महशुस हुन्थ्यो । तपाईको खुशी अनुहार देख्दा म पनि खुशी हुन्थे । दुखी हुँदा त्यतिनै दुःखी अनि एक दिन प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष नदेख्दा खल्लो लाग्दथ्यो । उमेरहदकै कारणले यो मनको कुरा प्रस्तुत गर्न सक्दैनथिएँ । अफ्सोच तपाई बिहे गरेर मेरो लागी नौडाँडा पारिनै जानुभयो । दैवले मेरो मुटुनै चुँडेर लगे जस्तो भयो । आफ़्नो अन्तरआत्माले चाहने, मनपराउने र माया गर्ने मान्छेलाई पर्राई ब्यक्तिले सिन्दुर हालेर च्यानाकुटीझयाई पारि लैजान लाग्दा कुनचाँहि होला र ढुँगाको मुटु हुने । एक मनले त्यही बिबाहमण्डपमा बिध्वंश मच्चाउदै रावणले सितालाई हरे जसरी मैले पनि हरौं कि जस्तो लागेको थियो । तर के गर्ने त्यसो गर्नु मानविय ब्यबहार भित्र नपर्ने भएकोले सो गर्नु पनि उचित थानिन । धैर्यताका साथ मेरो पूजा दिदीलाई दुःख नपरोस, रुन नपरोस बैबाहिक जीबन सफल होस् भनेर भगवानलाई हात जोडी उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्नु सिबाय मेरो लागि अरु केहि थिएन । पूजा दिदीको अभावमा स्वर्ग जस्तो लाग्ने प्यारो गाउँ पर्राई भुमी जस्तो लाग्न थाल्यो, आँखैमा राखे पनि नबिझाउने बस्तिका झुपडीहरु पनि मसानघाटमा परिणत भयो । रमणीय लाग्ने डाँडा पाखा, खोलानालाहरु पनि उजाड र मरुभूमि लाग्न थाल्यो । न्याउलीचरी र कोईलीको बिरही भाकाहरुले पनि मलाई नै गिज्याउन थालेजस्तो लाग्न थाल्यो । त्यसैले यो गाउँमा एकपल पनि टिक्न सकिन । कहिलै नफर्किने बाचा गरेर बिदेशतिर हानिन पुगें । पृथ्वीको जुन कुनामा पुगेर जसरी रहेपनि तपाईप्रतिको माया सद्भाब जिवितै रह्यो ।
त्यस्तै सामाजिक फन्दा भनुकी बाबाआमाको आज्ञा पालना गर्न भनौं, इच्छाबिरुद्ध बिहे गर्न बाध्य भएको थिएँ । तर मेरो तनमन, मुटु, भोक, तिर्खा र निन्द्रा निर्मम तरिकाले कसैले लुट्नुकासाथै चोरेको थियो । अनि जसको बियोगमा म एकप्रकारले नराम्रोसंग घायल भएको थिएँ । ती नवदूलहीलाई आफ़्नो कमजोरी र कायरपना देखाएर मेरो पुरुषमा हुने स्वाभिमान गुमाउन चाहान्नथें । मुटु त एउटै हुन्छ । वास्तविक माया पनि एउटैलाई मात्रै गरिन्छ । त्यसैले उनलाई खुल्ला दिलले पुर्ण कोल्टाभरिको माया दिएर सन्तुष्ट पार्न सक्ने हिक्मत आएन । संयोगवस बिचरी उनी पनि बाबाआमाको करकापमा फसेकी रहिछन् । अरु कसैसंग संगैजिउने संगैमर्ने बाचा गरिसकेकी रहिछन । आखिर यो पापी समाज न हो कसैको प्रेमको ढोकामा तगारो बन्न रुचाऊछ, प्रेम को मुनामा सुनामी बन्न रमाऊछ र कवाफमा हड्डी बनेर हाँस्न चाहन्छ । त्यसैगरी उनको चोखो प्रेम पनि एककान दईकान मैदान हुँदै निर्दयी समाजले फूर्सदको बेला चपाउने चुईइगम र खाजासरह बनाई दिएका रहेछन् । बनमा ढिकुरको जोडी देखेपनि डाहले तालुमा धुवाँ पुत्ताउने इष्र्यालु समाजले झन उनीहरुको प्रेमजोडीलाई किन बाँकी राख्थे । फुटेको आँखाले पनि सहजरुपले हेर्न नचाहने पापी समाजको शिकार बनेकी रहिछन । एउटी अवाला नारीमाथि दया र सहानुभूति जागेर आयो । त्यसैले जुन बोटको बोक्रा त्यही बोटलाई जिम्मा लगाउनु नै धर्म सम्झेर सो काम सुनियोजति पुर्बक सफल पारें । अनि परदेशतिर लागेको पनि पत्तै नपाई एकदशक भईसकेछ । बाबा आमालाई पनि यतै बोलाएको छु भन्दै उसले आफुतर्फ़ कुराको बिट् मारेको थियो ।
के भन्दै छस् काले तैले यो सब् ? यो पापी समाजले के भन्ला ? यो सेतो पहिरनमा म एउटी नारीले सिंगो समाजलाई कसरी चुनौती दिनसकुँ ? पतिदेवसंग सतिजान त सकिन सकिन सतित्व जोगाएर बाँच्नु मेरो धर्म हो, कर्तब्य हो । त्यसैले म अब कसैसंग सम्बन्ध बढाउनेवाली छैन, भनेर इन्कार शब्दहरुले झटार्छु उ भने कान ठाडो पारेर सुनिरहेको हुन्छ । निष्कपट र निष्चल लाग्ने उस्को आँखाले मलाई एक तमासले हेरिरहेको हुन्छ । कति खेर त उमाथि रिस पनि उठ्छ । यद्यपि नारीकोमलताले फेरि अधिकार जमाईहाल्छ । अनि काले आखीर तँ मबाट के चाहन्छस् ? भनेर सोध्छु । उ निकै भाबुक भईरहेको थियो । पूजा दिदी तपाई किन मलाई बुझनृ चाहनुहुन्न ? कति धेरै आफ्नै जिद्धीमा अडिग भईरहनुहुन्छ ? भन्दै थियो । केहि समय पछि मेरो सासुससुरा अनि कृष्णेको बाबु आमा, र हाम्रो बाबा आमाको उपस्थिति हुन्छ । म किंकर्तब्य मुद्रामा पालैपालो गरेर सबैको अनुहार नियाल्छु । अर्कोतिर उ हर्षितमुद्रामा मस्कुर्राई रहेको थियो । एकमुख गरेर मेरो सासु ससुराले भन्नु हुन्छ । बुहारी तिम्रो दुःख र मर्म हामीले राम्ररी बुझेका छौ । तिम्रो त्याग र तपस्या अनि महानताप्रति गर्ब नगरिरहन सक्दैनौ । तिम्रो गहकिला कुराहरु पनि तिम्रो ठाऊमा सहि छ र त्यतिनै सान्दर्भिक पनि तर बुहारी तिम्रोलागि यसैमा भलाई छ र हाम्रो छोराको मृतात्माले पनि शान्ति पाउनेछ । त्यसैले तिम्रो तर्फाबाट कृष्णबाबु पनि आजदेखि हाम्रो छोरा हुनेछन् भन्दै थिए । त्यसैमा कुरा थप्दै कृष्णको बाबुआमाले पनि नानी तिमीलाई चिन्न ढिला गरियो । सानै छँदादेखि कृष्णले तिम्रो गुणज्ञान गाईरहन्थ्यो । तिम्रै तारिफ गरिरहन्थ्यो । बिहे गर्नु परे पूजा दिदीसंग गर्छु नत्र अरुसंग म बिहे गर्दिन भनेर जिद्धी गरिरहन्थ्यो । तर हाम्रो बचन सुबेदारकी छोरीसंग गईसकेकोले उसलाई उल्टो गाली गर्ने सम्झाउने गर्नुकासाथै बिहे पनि गरिदियौं माफ गर नानी ! अरु सबै उबाटै सुनेहौली । आजकै मितिदेखि बुहारी र्साईनो लगाउँदा के फरक पर्ला र ? अर्कोतिर हाम्रो बाबाआमा पनि सबैको कुरामा सहमति जनाउँदै अनुहारभरि खुशीको किरण र्छाईरहेको थियो । त्यसैबेला कृष्णेले सुट्केस खोलेर लगनको गरगहना, सिंदुर, पोते र रातोसारी अनि रातै डोसल्ला फल्लाउदै थियो । वल्लाघर र पल्लाघरका पनि जम्मा भईसकेका थिए । त्यतिनै बेला खुशीको आँसु र हाँसो समिश्रण गर्दै पूनर्मिलन र पूनर्जीवनको भबिष्यतिर एक तमासले टोलाउन थालेकी हुन्छु । त्यहि मौका छोपी कालेले न्यानो र कसिलो अंगालोमा कैद गरिसकेको थियो । त्यहाँ उपस्थित सबैले हाम्रो पूनर्मिलनलाई सफलताको कामना गर्दै ताली बजिरह्यो तररररररररर
पुनश्य: यो कथा काल्पनिक हो । संजोक बस कसैको जीवनमा मिल्न गएमा माफ़ी चाहन्छु ।
